WIATR HALNY. TATRY W MALARSTWIE POLSKIM XIX I XX WIEKU

Po raz kolejny Turlej Gallery zaprasza na wystawę o charakterze historycznym i podobnie jak w przypadku „Boznańskiej nieznanej” przedstawia dzieła nie prezentowane dotąd na wystawach, pochodzące z kolekcji prywatnych i zbiorów muzealnych.

WIATR HALNY. WRAŻENIA I OBRAZY TATR

„Mam nadzieję niedługo być w Krakowie, [...] więc opowiem o nieuchwytnych pięknościach naszych Tatr” – pisał w liście do Józefa Mehoffera Władysław Ślewiński, podczas pierwszej wizyty w Poroninie w grudniu 1905 roku. Nasza wystawa, podobnie jak album, jest zapisem „nieuchwytnych piękności" gór. Zaprasza Państwa do niezwykłej wędrówki po Tatrach, odkrywanych poprzez obcowanie z dziełami różnych artystów, tworzących w rozmaitych konwencjach i w różnym czasie. Każdą z części rozpoczniemy prezentacją najstarszych „krajowidoków", malowanych przez Jana Nepomucena Głowackiego.
Pierwszy etap naszej górskiej wyprawy ilustrują dzieła ukazujące Widoki Tatr, czyli krajobrazy, które każdy z nas może zobaczyć, przybywając na Podhale: Tatry z perspektywy Poronina, Galicowej Grapy, Głodówki, Bukowiny Tatrzańskiej, Harendy czy Gubałówki.
Etapem drugim podróży będą Tatry Wysokie. W tej części zapraszamy do galerii obrazów przedstawiających Morskie Oko i jego okolice, Halę Gąsienicową i Czarny Staw. W XIX wieku to właśnie Tatry Wysokie, nie zaś Giewont czy ówczesna wieś Zakopane, były atrakcjami dla artystów, którzy w pierwszej kolejności udawali się właśnie tam.
Następna odsłona to Tatry Zachodnie – Kasprowy Wierch, Giewont, Doliny: Strążyska, Kościeliska i Chochołowska.
W wędrówce po Tatrach obcujemy z żywiołowością natury – rwącymi potokami, wodospadami – i nieustannie doświadczamy zmienności i swoistej dramaturgii zjawisk atmosferycznych: burz i wiatru halnego. Ich obrazy – nieczęste w malarstwie tatrzańskim – przypominają i przywołują owe przeżycia.
Z Tatrami nieodłącznie związani są mieszkańcy Podhala, górale, oraz ich praca. Ludzie gór ukazani są w rodzajo­wych scenach malowanych przez Aleksandra Kotsisa, Wojciecha Gersona, Walerego Eljasza-Radzikowskiego, w akwarelach ukraińskiego artysty Osipa Kuryłasa, w stylizowanych kompozycjach Zofii Stryjeńskiej oraz portretach Władysława Jarockiego.
Podróż w Tatry zamykają pełne osobistych wrażeń kompozycje Andrzeja Wróblewskiego, Ireny Trzetrzewińskiej i Władysława Klamerusa. Ich góry to góry autentyczne, które – by przywołać słowa Jana Kasprowicza – „nie dają złudzenia, lecz dają wrażenie”.

Wiatr halny. Wrażenia i obrazy Tatr to wystawa prezentująca ponad sto pięćdziesiąt dzieł – obrazów olejnych, pasteli i akwarel – ukazujących rozmaite motywy tatrzańskie namalowane przez zauroczonych górami polskich artystów. Jest to pierwsza w Polsce tak duża ekspozycja przedstawiająca Tatry. Zgromadzono na niej między innymi najstarsze wyobrażenia Tatr utrwalone przez pierwszego polskiego malarza „krajowidoków”, Jana Nepomucena Głowackiego. Jego Widok Tatr z Poronina z roku 1836 otwiera naszą prezentację, zamyka ją zaś Widok Tatr z Galicowej Grapy, ukazany niemal z tego samego miejsca, w którym „zdejmował” swój widok Głowacki, a namalowany sto pięćdziesiąt lat później przez utalentowanego, młodo zmarłego artystę i taternika, Władysława Klamerusa. Do motywów tatrzańskich, odkrytych i przedstawianych przez Głowackiego, powracało później wielu artystów. Wybitne kreacje stworzyli zwłaszcza polscy „monachijczycy”, m.in. Aleksander Kotsis, Aleksander Mroczkowski i Stanisław Witkiewicz.
Bez wątpienia najpiękniejsza kolekcja krajobrazów tatrzańskich powstała w okresie Młodej Polski, a pastelowe arcydzieła Leona Wyczółkowskiego nie mają sobie równych w kraju i Europie. Nigdy dotąd też nie pokazywano tak obszernie syntetycznych, ekspresyjnych i symbolicznych studiów tatrzańskich Wojciecha Weissa. Ważne miejsce zajmują również Tatry widziane oczami Władysława Ślewińskiego oraz Stanisława Ignacego Witkiewicza (Witkacego). Młodopolski dorobek dopełniają pogodne prace najzdolniejszych uczniów Jana Stanisławskiego: Stefana Filipkiewicza, Stanisława Kamockiego i Henryka Szczyglińskiego. Odrębną część stanowią mniej znane, ale charakterystyczne dla epoki obrazy malarzy związanych ze środowiskiem artystycznym Zakopanego w dwudziestoleciu międzywojennym.
Fascynacja Tatrami nie minęła po II wojnie światowej. Najcenniejszy zbiór szkiców tatrzańskich – przejmujący i dramatyczny – zawdzięczamy Andrzejowi Wróblewskiemu, największej indywidualności nowoczesnej polskiej sztuki.
23 marca mija 50. rocznica jego śmierci, 15 czerwca – 80. rocznica urodzin. W turlej gallery, zostanie przedstawiony Cykl górski z Wróblewskiego roku 1952, nigdy dotąd w Krakowie nie wystawiany.


Wydarzenie: WIATR HALNY. WRAŻENIA I OBRAZY TATR
Patronat Honorowy: Kazimierz Michał Ujazdowski, Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Jacek Majchrowski, Prezydent Miasta Krakowa
Józef Rostworowski, Małopolski Kurator Oświaty
Idea, scenariusz i aranżacja plastyczna: Anna Król
Patroni Medialni: Dziennik Polski, Radio Kraków, TVP3 Kraków, www.Magiczny.Krakow.pl
Miejsce: Turlej Gallery, Św. Jana 2, Kraków
Czas trwania: 30 marca – 20 maja 2007
Godziny otwarcia: codziennie, 9.00 – 19.00
Wernisaż: 29 marca 2007, godz. 18.00
Sponsorzy wystawy: MOTA-ENGIL POLSKA SA, M – INVEST


Wydarzenia towarzyszące:
album-katalog autorstwa Anny Król Wiatr halny. „Krajowidoki” i wrażenia z Tatr w malarstwie polskim XIX i XX wieku
spotkanie z Anną Król
30 marca 2007, godz. 17.00, Salon Empik, Rynek Główny/ Sienna 2, II piętro
‘Lekcja w Galerii’ - program edukacyjny skierowany do szkół gimnazjalnych i liceów


Wpis wprowadzony przez:
KasiaPora

[13531]